Pracownik zapisuje dokument z danymi klientów na prywatnym dysku w chmurze, aby dokończyć zadanie poza biurem. Plik jest dostępny z dowolnego urządzenia, ale firma nie może zarządzać jego udostępnianiem ani kontrolować, kto ma do niego dostęp. To przykład Shadow IT. Nieautoryzowane aplikacje mogą narażać firmowe dane na ujawnienie lub utratę, ponieważ działają poza zabezpieczeniami i zasadami zarządzania przyjętymi w organizacji.

Czym jest Shadow IT i kiedy występuje w firmie?

Shadow IT oznacza wykorzystywanie w celach służbowych aplikacji, urządzeń i usług informatycznych, które pozostają poza wiedzą lub nadzorem osób odpowiedzialnych za firmowe IT. Mogą to być zarówno narzędzia niezatwierdzone przez organizację, jak i prywatne konta w popularnych usługach.

Do przykładów Shadow IT należą:

  • prywatne dyski chmurowe wykorzystywane do przechowywania dokumentów służbowych,
  • komunikatory używane do przesyłania firmowych plików,
  • niezatwierdzone narzędzia AI do analizowania danych i dokumentów,
  • aplikacje do zarządzania zadaniami wdrażane samodzielnie przez zespoły,
  • prywatne repozytoria kodu zawierające materiały firmowe.

Shadow IT nie oznacza automatycznie złośliwego oprogramowania ani świadomego naruszania zasad bezpieczeństwa. Nawet popularna i dobrze zabezpieczona aplikacja może stwarzać ryzyko, jeśli nie została objęta firmowym zarządzaniem bezpieczeństwem informacji.

Dlaczego pracownicy korzystają z nieautoryzowanych aplikacji?

Przyczyną Shadow IT nie zawsze jest świadome omijanie firmowych zasad. Pracownicy mogą sięgać po dodatkowe narzędzia, ponieważ dostępne rozwiązania nie odpowiadają ich potrzebom.

Przykładowo zespół projektowy potrzebuje aplikacji, która umożliwia jednoczesną pracę nad zadaniami i wygodne śledzenie postępów. Firmowe oprogramowanie nie oferuje takich funkcji, a uzyskanie zgody na nową platformę zajmuje zbyt dużo czasu. Pracownicy samodzielnie zakładają więc konta w zewnętrznym serwisie.

Z ich perspektywy rozwiązanie usprawnia współpracę. Jednocześnie dokumenty projektowe, informacje o klientach czy harmonogramy mogą trafić do usługi, której warunki bezpieczeństwa nie zostały wcześniej sprawdzone.

Podobna sytuacja dotyczy narzędzi AI. Pracownik, który chce szybko podsumować dokument lub przeanalizować zestawienie, może przesłać jego treść do zewnętrznej aplikacji bez sprawdzenia zasad przetwarzania informacji.

Rozpoznanie takich potrzeb pomaga ustalić, dlaczego pracownicy wybierają narzędzia spoza firmowego środowiska.

Jak Shadow IT może doprowadzić do wycieku firmowych danych?

Nieautoryzowane aplikacje mogą przetwarzać informacje poza zabezpieczeniami stosowanymi przez organizację. Ryzyko zależy od rodzaju danych, konfiguracji usługi i sposobu zarządzania dostępem.

Najważniejsze zagrożenia obejmują:

  • Nieprawidłowe udostępnianie plików – dokument zawierający poufne informacje może zostać udostępniony za pomocą linku dostępnego dla nieuprawnionych osób.
  • Niewystarczające zabezpieczenia konta – prywatna usługa może nie korzystać z uwierzytelniania wieloskładnikowego ani innych mechanizmów wymaganych przez organizację.
  • Przekazywanie danych niezweryfikowanym dostawcom – firma może nie znać zasad przechowywania, dalszego przetwarzania lub usuwania informacji.
  • Nieautoryzowane integracje – aplikacja połączona z firmowym kontem może uzyskać dostęp do poczty, plików lub innych zasobów w zakresie przyznanych uprawnień.
  • Brak kontrolowanych kopii zapasowych – informacje zapisane wyłącznie w zewnętrznej usłudze mogą zostać utracone po zablokowaniu konta, awarii lub usunięciu danych.

Szczególnej ochrony wymagają informacje finansowe, dane osobowe, tajemnice przedsiębiorstwa i dokumentacja techniczna.

Samo korzystanie z zewnętrznej aplikacji nie oznacza, że dojdzie do wycieku. Problem polega na tym, że niezarządzane narzędzia mogą nie zapewniać zabezpieczeń wymaganych przez firmę, co utrudnia wykrywanie i ograniczanie zagrożeń.

Dlaczego korzystanie z prywatnych kont utrudnia kontrolę nad danymi?

Jeśli pracownik korzysta z prywatnego konta poza firmowym systemem zarządzania, organizacja może nie mieć możliwości odebrania uprawnień, sprawdzenia zapisanych informacji ani zmiany ustawień udostępniania.

Wyobraźmy sobie pracownika, który przez kilka miesięcy przechowuje dokumentację projektową na prywatnym koncie. Po zakończeniu zatrudnienia firma dezaktywuje jego konta służbowe, ale nie może samodzielnie zarządzać zasobami zapisanymi w prywatnej usłudze.

Nie wiadomo wtedy, czy wszystkie dokumenty zostały przekazane, czy istnieją dodatkowe kopie i kto nadal może z nich korzystać.

Podobne zagrożenie dotyczy kodu źródłowego przechowywanego w prywatnych repozytoriach oraz projektów realizowanych za pomocą aplikacji należących do pojedynczych pracowników.

Jak wykryć Shadow IT w organizacji?

Pierwszym krokiem jest ustalenie, z jakich aplikacji i usług rzeczywiście korzystają pracownicy. Sama lista oprogramowania zatwierdzonego przez dział IT nie pokazuje wszystkich narzędzi wykorzystywanych do wykonywania obowiązków.

Pomocne mogą być:

  • Analiza ruchu sieciowego – pozwala rozpoznawać połączenia z usługami zewnętrznymi, choć nie ujawnia każdego sposobu ich wykorzystania.
  • Przegląd integracji – umożliwia sprawdzenie, którym aplikacjom przyznano uprawnienia do firmowych kont i zasobów.
  • Inwentaryzacja urządzeń i oprogramowania – pomaga identyfikować nieznane lub niezarządzane zasoby.
  • Rozmowy z pracownikami – pozwalają ustalić, jakie narzędzia są wykorzystywane i dlaczego dostępne rozwiązania okazują się niewystarczające.

Większe organizacje mogą wykorzystać rozwiązania CASB (Cloud Access Security Broker), które pomagają identyfikować używane usługi chmurowe i kontrolować dostęp do nich.

Nie zapewniają one jednak pełnej widoczności. Narzędzia analizujące ruch sieciowy bez możliwości wglądu w zaszyfrowane połączenia mogą nie rozróżniać kont prywatnych i firmowych wykorzystywanych w tej samej usłudze.

Zakres monitorowania powinien być także dostosowany do obowiązujących przepisów dotyczących ochrony danych i prywatności pracowników.

Jak ograniczyć Shadow IT bez utrudniania pracy zespołu?

Samo blokowanie dodatkowych aplikacji nie usuwa przyczyn ich wykorzystywania. Dlatego firma powinna zapewnić pracownikom bezpieczne narzędzia oraz prosty sposób zgłaszania potrzeb.

Pomocne rozwiązania to:

  • Prosty proces zgłaszania aplikacji – wskazanie, gdzie zgłaszać nowe narzędzie i kto decyduje o jego dopuszczeniu.
  • Zatwierdzone alternatywy – udostępnianie aplikacji odpowiadających potrzebom zespołów.
  • Zasady korzystania z chmury i AI – określenie, jakie informacje można przekazywać zewnętrznym usługom.
  • Kontrola dostępu i integracji – ograniczanie uprawnień aplikacji do zakresu potrzebnego do wykonywania zadań.
  • Szkolenia pracowników – omawianie rzeczywistych zagrożeń związanych z przesyłaniem plików i korzystaniem z nieznanych usług.

Wykrycie niezatwierdzonego narzędzia nie zawsze musi oznaczać konieczność jego usunięcia. Po ocenie ryzyka firma może zdecydować o dopuszczeniu aplikacji, zmianie konfiguracji albo przeniesieniu informacji do zatwierdzonego środowiska.

W ten sposób można ograniczać zagrożenia, nie rezygnując z rozwiązań potrzebnych do wykonywania pracy.

Jak ISO/IEC 27001 pomaga zarządzać ryzykiem Shadow IT?

Ograniczanie ryzyka związanego z nieautoryzowanymi aplikacjami wymaga uporządkowanego zarządzania bezpieczeństwem informacji. Organizacja powinna identyfikować zagrożenia i określać odpowiednie sposoby postępowania z nimi.

Systemowe podejście do tego zagadnienia opisuje norma ISO/IEC 27001, określająca wymagania dotyczące systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji.

W odniesieniu do Shadow IT takie podejście pomaga uporządkować zarządzanie zasobami informacyjnymi, kontrolę dostępu oraz zasady współpracy z dostawcami usług. Umożliwia także powiązanie stosowanych zabezpieczeń z zagrożeniami rozpoznanymi podczas oceny ryzyka.

Norma nie wymaga stosowania konkretnego programu do wykrywania Shadow IT. Organizacja musi natomiast prowadzić ocenę ryzyka bezpieczeństwa informacji i planować sposób postępowania z nim, dobierając odpowiednie zabezpieczenia zgodnie z wymaganiami systemu zarządzania.

Certyfikacja potwierdza zgodność systemu zarządzania z wymaganiami normy w zakresie objętym certyfikacją. Nie gwarantuje jednak, że w firmie nie będzie wykorzystywana żadna niezatwierdzona aplikacja.

Shadow IT nie da się skutecznie ograniczyć samymi zakazami. Potrzebne są zasady, które pozwalają pracownikom korzystać z przydatnych narzędzi bez utraty kontroli nad firmowymi informacjami.

Bibliografia

  1. National Cyber Security Centre (NCSC) – Shadow IT. Managing ‘unknown assets’ that are used within an organisation. https://www.ncsc.gov.uk/guidance/shadow-it
  2. International Organization for Standardization (ISO) – ISO/IEC 27001:2022. Information security, cybersecurity and privacy protection — Information security management systems — Requirements. https://www.iso.org/standard/27001
  3. COE / QSCert – Certyfikacja ISO 27001:2022. https://coe.biz.pl/uslugi/centrum-certyfikacji-qscert/iso-27001-certyfikacja/

Administrator

Nasza redakcja składa się z zapalonych pasjonatów gamingu i technologii. Każdy ma swoją niszę, dzięki czemu razem możemy zaproponować Wam szeroki przekrój eksperckich materiałów. Dzielimy się najświeższymi wiadomościami, recenzjami i poradami, aby nasi czytelnicy byli na bieżąco z tym, co najważniejsze w świecie techu i gier.

Udostępnij

WARTO PRZECZYTAĆ:

shopify Shopify od strony technicznej: API, aplikacje i automatyzacja w nowoczesnym e-commerce
Nowoczesny sklep internetowy coraz rzadziej jest samodzielną witryną, a coraz częściej węzłem w sieci powiązanych systemów. Magazyn, księgowość, system wysyłkowy, marketplace, narzędzia marketingowe i obsługa
nowoczesne technikum Praktyczne umiejętności i matura. Czego uczy nowoczesne technikum w Lublinie?
CosinusYoung to sieć niepublicznych szkół dla młodzieży, łącząca edukację ogólnokształcącą ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym. Pięcioletnie technikum w Lublinie jest przeznaczone dla absolwentów szkół podstawowych, którzy
awaria ps5 Najczęstsze awarie PS5: objawy, przyczyny i co zrobić, gdy konsola przestaje działać?
PlayStation 5 potrafi działać bezproblemowo przez lata, ale intensywne użytkowanie, kurz, zużycie podzespołów czy przypadkowe uszkodzenia mogą doprowadzić do awarii. Głośny wentylator, nagłe wyłączanie podczas

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *