Płyta główna i jej standard: Jak dobrać rozmiary płyt głównych do komputera?

Płyta główna to fundament Twojego PC – jeśli on zawiedzie, nawet najdroższe podzespoły na nic się nie zdadzą. Zastanawiasz się, jaki format płyty głównej wybrać do swojej obudowy? Porównujemy standardy ATX, Micro-ATX oraz Mini-ITX, byś mógł bezbłędnie zaplanować swoją wymarzoną maszynę.

Czym właściwie zajmuje się płyta główna komputera?

Płyta główna działa jak zaawansowana magistrala. Zauważyłem, że wielu użytkowników skupia się głównie na karcie graficznej, zapominając, że to właśnie ten komponent zarządza energią i przepływem danych. Płyta główna dba o to, by każda informacja z dysku trafiła błyskawicznie do celu. Bez niej żaden nowoczesny komputer nie miałby racji bytu. Spaja ona wszystko w jedną całość, pełniąc rolę cyfrowego układu nerwowego.

„Dobry dobór komponentów zaczyna się od zasilania. Jeśli płyta główna ma słabą sekcję, nawet najlepszy procesor będzie się dusił” – mówi Jacek, serwisant z wieloletnim stażem.

Format i standard płyty głównej, czyli jak nie pogubić się w wymiarach

Kiedy planujesz zakupy, format płyty głównej to pierwsza rzecz, na którą musisz spojrzeć. Rozmiar płyty głównej narzuca nie tylko wielkość samej płytki, ale też to, ile gniazda i portów będziesz mieć do dyspozycji. Inżynierowie stworzyli każdy standard tak, by pasował do konkretnej obudowy PC, dzięki czemu unikasz problemów z kompatybilnością podczas montażu. Najpopularniejszy wybór płyty głównej to od lat ATX, który powstał w 1997 roku i do dziś króluje w większości domowych maszyn. Wymiary płyty ATX to klasyczne 305 x 244 mm, co daje sporo miejsca na rozbudowę. Jeśli jednak wolisz coś mniejszego (lub większego), masz inne opcje:

• standard micro ATX o wymiarach 244 x 244 mm,
• kompaktowy format Mini-ITX, który mierzy zaledwie 170 x 170 mm,
• potężny Extended ATX dla najbardziej wymagających o wymiarach 305 x 277 mm.

Szczegółowe porównanie najpopularniejszych rozmiarów

W przypadku płyt ATX zyskujesz najwięcej złącz na dodatkowe karty. Wymiary 305 mm wysokości pozwalają producentom umieścić tam mnóstwo elektroniki. Z kolei płyty micro ATX to świetny kompromis między ceną a możliwościami, choć często oferują mniej slotów na pamięć ram. Wśród standardów płyt głównych to właśnie micro ATX najczęściej spotkasz w biurach. Fanom minimalizmu polecam standardie Mini-Itx. Choć wymiary zaledwie 170 mm mogą wydawać się skromne, płyty mini potrafią obsłużyć naprawdę mocne procesory Intel czy AMD Ryzen. Miej jednak na uwadze, że Mini ITX posiada zazwyczaj tylko jeden slot PCIe, co ogranicza pole manewru przy rozbudowie o dodatkowe komponenty. Na rynku znajdziesz też rzadsze rodzaje płyt głównych:

• Mini STX o wymiarach 140 x 147 mm,
• Nano ITX przeznaczony do zadań specjalnych,
• Mini STX stosowany w miniaturowych stacjach roboczych.

Zauważ, że wymiary 244 mm w formacie micro ATX pozwalają na montaż w mniejszych skrzynkach typu mini tower. Mniejsze płyty wymagają jednak sprytu przy układaniu kabli, by karta graficzna nie blokowała przepływu powietrza w obudowach typu tower. Przy wyborze mniejszej jednostki często musisz iść na ustępstwa w kwestii liczby dysków czy dodatkowych kart dźwiękowych.

„Ludzie często boją się formatu Mini ITX przez temperatury. Jednak przy mądrym doborze obudowy PC, taki maluch oferuje wydajność godną pełnowymiarowej stacji” – zauważa ekspert od overclockingu, Paweł.

Chipset płyty głównej i gniazdo procesora

Sercem każdej płyty jest jej chipset. To on decyduje, czy Twój procesor rozwinie pełną prędkość. Dla fanów niebieskich przygotowano gniazdo procesora lga 1700, które obsługuje procesory Intel Core 10 generacji i nowsze jednostki. Z kolei platforma AMD stawia na socket am4 lub najnowszy am5. Producenci płyt głównych oferują różne serie chipsetów, a te z najwyższej półki dają największe możliwości podkręcania. Bacz na to, by wybrany model był w pełni kompatybilny z Twoim CPU, bo inaczej komputer po prostu nie ruszy.

Jaka płyta główna do gier sprawdzi się najlepiej?

Jeśli składasz zestaw gamingowy, nie oszczędzaj na sekcji zasilania. Płyty głównej do komputera dla gracza nie wybiera się tylko po kolorze podświetlenia. Najważniejsza jest stabilność i nowoczesne porty, jak USB 3.2 czy gniazda dla szybkich dysków M.2. Nowoczesny komputer gamingowy powinien też wspierać najnowsze standardy komunikacji, by dysk SSD nie ograniczał Twoich działań. Wydajność całego pc zależy od tego, jak sprawnie płyta główna przesyła sygnały między grafiką a procesorem.

Jak sprawdzić model płyty głównej w swoim urządzeniu?

Chcesz coś wymienić, ale nie wiesz, co dokładnie masz w środku? Możesz sprawdzić model płyty głównej bez rozkręcania obudowy PC. Wystarczy wpisać prostą komendę w systemie lub użyć darmowego programu diagnostycznego. Znajomość tego, jaki masz format płyty głównej, ułatwi Ci uniknięcie problemów z kompatybilnością przy zakupie nowej pamięci. Pamiętaj, by przed każdą zmianą podzespołów zajrzeć na stronę producenta po najnowsze sterowniki. Budowa własnego komputera stacjonarnego daje sporo satysfakcji, o ile zadbasz o solidną podstawę, jaką jest porządna płyta główna.